ولى صبر و شكيبايى از آن بهتر است ، بلكه آتش دوزخ اصلا فاقد هر گونه خوبى است ) . اين تفسير را جمعى از مفسران بزرگ مانند « شيخ طوسى » در « تبيان » و « طبرسى » در « مجمع البيان » انتخاب كرده‌اند . در حالى كه بعضى ديگر همچون « فخر رازى » اين احتمال را نيز در تفسير آيه داده‌اند كه هر يك از اين دو آيه اشاره به گروهى از بتها است آيه نخست بتهاى سنگى و چوبى بيجان را مىگويد و آيه دوم طاغوتها و انسانهاى بت گونه ، گروه اول نه سودى دارند و نه زيانى ، بلكه كاملا بى خاصيتند ، ولى گروه دوم يعنى « ائمة ضلال » زيان دارند و خيرى در آنها نيست ، و به فرض كه خير اندكى داشته باشند زيانشان به مراتب بيشتر است ( جمله * ( لَبِئْسَ الْمَوْلى وَلَبِئْسَ الْعَشِيرُ ) * را نيز گواه اين معنى گرفته‌اند ) و به اين ترتيب تضادى باقى نمىماند ( 1 ) . و از آنجا كه روش قرآن اين است كه مسائل نيك و بد را در مقايسه با هم بيان كند تا نتيجه گيرى آن كاملتر و روشنتر باشد در آخرين آيه مورد بحث مىفرمايد : « خداوند كسانى را كه ايمان آوردند و عمل صالح انجام دادند در باغهايى از بهشت وارد مىكند كه نهرها زير درختانش جارى است » ( * ( إِنَّ اللَّه يُدْخِلُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الأَنْهارُ ) * ) . برنامه آنها روشن ، خط فكرى و عملى آنها مشخص ، مولاى آنها خدا و همدم و مونسشان انبياء و شهداء و صالحان و فرشتگان خواهند بود . آرى « خدا هر چه را اراده كند انجام مىدهد » ( * ( إِنَّ اللَّه يَفْعَلُ ما يُرِيدُ ) * ) . اين پاداشهاى بزرگ براى او سهل و آسان است ، همانگونه كه مجازات

--> ( 1 ) بعضى از مفسران مانند مؤلف محترم الميزان جمله « يدعوا » را به معنى « يقول » گرفته‌اند كه از ظاهر آيه بعيد است .